Türkmen Helsinki gaznasynyň nyşany

Adam hukuklary boýunça Türkmen Helsinki Fond

Turkmenistan

Ykdysadyýet näçe erkin bolsa, raýatlarynyň hal-ýagdaýy şonça-da ýokarydyr.

 Ykdysadyýet näçe erkin bolsa, raýatlarynyň hal-ýagdaýy şonça-da ýokarydyr.

Geçen hepde “Heritage Foundation” gözleg guramasy we “Wall Street Journal” 11-nji gezek 2004-nji ýylyň netijelerine görä dünýä ýurtlarynyň “Ykdysady erkinligiň görkezijisi” neşir edildi. 161 ýurduň sanawynda Russiýa ykdysady erkinlik boýunça 124-nji ýerde durýar.

Reýting düzülende 10 esasy faktor göz öňünde tutulýar. Olaryň arasynda: döwletiň söwda, pul we salgyt syýasaty; döwletiň ykdysadyýete gatnaşygynyň derejesi; emläk hukuklaryny goramagyň derejesi; daşary ýurt maýa goýumlarynyň dinamikasy we ş.m.

Ykdysadyýet dört topara bölünýär: "erkin", "esasan erkin", "esasan erkin däl" we "repressiw".

Ýurduň alyp biljek iň ýokary baly 1 boldy (hiç kim ideallara ýetmedi), iň pes 5 boldy (bu bal Demirgazyk Koreýanyň ykdysadyýeti tarapyndan gazanyldy).

Iň erkin ykdysadyýetler Gonkong (1.35), Singapur we Lýuksemburg. Estoniýa 5-nji ýeri eýeledi (1.65) we ykdysadyýeti "erkin" diýlip ykrar edilen ýeke-täk postsowet respublikasy boldy. ABŞ 17 ştatdan ybarat bu topara hem girip, 1,85 bilen 12-nji ýeri eýeledi. Beýik Britaniýa 1,75 bal bilen 7-nji ýerde durýar.

"Esasan erkin" topar (jemi 56 ýurt): Litwa (23-nji ýer, 2.18), Latwiýa (degişlilikde 28, 2.31) we Ermenistan (42, 2.58). Germaniýa 18-nji ýerde (2.0), Ysraýyl 33-nji (2.36), Japoniýa 39-njy (2.46), Fransiýa 44-nji (2.36).

"Esasan erkin däl" toparyna (70 ýurt) girýär: Moldowa (77, 3.06), Ukraina (88, 3.21), Gyrgyzystan (97, 3.29), Jorjiýa (100, 3.34), Azerbaýjan (103, 3.38), Russiýa ( 124, 3.56), Gazagystan (130, 3.66) we Belarus (143, 3.99). Saud Arabystany 76-njy (2.99), Hytaý - 112 (3.46).

Täjigistanyň (144, 4) we Özbegistanyň (147, 4.10) ykdysadyýetleri “repressiw” (jemi 12 döwlet) hökmünde ykrar edildi.

“Heritage-WSJ” 1995-nji ýyldan bäri Russiýanyň ykdysady ýagdaýyna baha berýär we bu ýurt 1995-nji ýylda (3.55) häzirki ýagdaýa (3.56) meňzeşligi sebäpli esasan erkin däl ýurtlar kategoriýasyna girdi.

Şeýle-de bolsa, on bir ýylda ballar üýtgedi: 1996-njy ýylda 3,65 bal; 1997-nji ýylda 3.83; 1998-nji ýylda 3.54; 1998-nji ýylda 3.54; 1999-njy ýylda 3.60; 2000-nji ýylda 3.75; 2001-nji ýylda 3.79; 2002-nji ýylda 3.74; 2003-nji ýylda 3.54 we geçen ýyl 3.46.

Umuman aýdanyňda, 2004-nji ýylda 86 ýurt görkezijilerini gowulaşdyrdy (Ukraina has-da ep-esli goşuldy), 57-si erbetleşdi, 12-si üýtgemedi.

Deňeşdirmek üçin 2003-nji ýylda Estoniýa 6-njy, Litwa 29, Latwiýa - 33, Ermenistan - 44, Moldowa - 92, Jorjiýa - 113, Ukraina - 131, Russiýa - 135, Belarus - 151. Gyrgyzystan we Azerbaýjan 104 orny eýeledi, Gazagystan eýeledigi 119-njy orunda, Täjigistan - 143-nji, Türkmenistan - 146-njy, Özbegistan - 149-njy orunda.

2003-nji ýylda Gonkong birinji, Singapur ikinji, Täze Zelandiýa we Lýuksemburg üçünji orny eýeledi. ABŞ 6-njy orny eýeledi.

Hasabata görä, ykdysadyýet näçe erkin bolsa, adam başyna düşýän girdeji şonça-da repressiw ykdysadyýetli ýurtlarda adam başyna düşýän jemi içerki önümden müň dollardan erkin ýurtlarda 35 müň dollara çenli.

IA MiK

Iň soňky habarlar

Prezident daýhanlaryň çözülmeýän meselesini çözýärmi ýa çigişdirýär?
Prezident daýhanlaryň çözülmeýän meselesini çözýärmi ýa çigişdirýär?
Türkmen aktiwistleriniň sesini dymdyrmak synanyşyklary dowam edilýär.
Türkmen aktiwistleriniň sesini dymdyrmak synanyşyklary dowam edilýär.
Balkanabatly ýurist Pygambergeldi Allaberdiýew “wezipeli şahsyň mertebesini kemsitmekde” aýyplandy. Oňa pul jerimesi salyndy
Balkanabatly ýurist Pygambergeldi Allaberdiýew “wezipeli şahsyň mertebesini kemsitmekde” aýyplandy....
Власти штрафуют за частное мнение и не выпускают из страны/Dürli pikirlilere azatlyk ýok
Власти штрафуют за частное мнение и не выпускают из страны/Dürli pikirlilere azatlyk ýok
Türkmen häkimiýetleriniň Balkanabatly raýat aktiwisti P.Allaberdiýewi yzarlamagy dowam edýär.
Türkmen häkimiýetleriniň Balkanabatly raýat aktiwisti P.Allaberdiýewi yzarlamagy dowam edýär.